Nutri-score – co oznacza i jak czytać etykiety produktów?

Nutri-Score to pięciostopniowa skala od A do E, która pomaga porównać wartość odżywczą produktów w tej samej kategorii. Najlepiej oceniany produkt otrzymuje ciemnozielone A, a najmniej korzystny wynik oznaczany jest czerwonym E. Sprawdź, jak powstaje ocena, co naprawdę oznacza i kiedy nie należy traktować jej jako jedynego kryterium wyboru.

Co oznacza Nutri-Score?

Nutri-Score jest uproszczonym oznaczeniem żywieniowym umieszczanym zwykle z przodu opakowania. Skala obejmuje pięć liter – od ciemnozielonego A do pomarańczowego lub czerwonego E. Dzięki temu możesz szybko porównać dwa podobne produkty, bez analizowania długiej tabeli wartości odżywczych.

System powstał we Francji dzięki zespołowi francuskich naukowców zajmujących się epidemiologią żywienia. Po raz pierwszy wprowadzono go w 2017 roku. Jego zadaniem nie jest podział żywności na dobrą i złą, lecz ogólna ocena wartości odżywczej produktu w przeliczeniu na 100 g albo 100 ml.

Nutri-Score służy przede wszystkim do porównywania produktów z tej samej grupy, na przykład dwóch rodzajów płatków śniadaniowych, jogurtów lub gotowych dań.

Oznaczenie ma charakter dodatkowy i dobrowolny. Nie zastępuje pełnej etykiety, listy składników ani informacji o alergenach. Nie uwzględnia też indywidualnych potrzeb osoby, która dokonuje zakupu.

Jak czytać skalę od A do E?

Litera wskazuje wynik uzyskany przez produkt w algorytmie Nutri-Score. Im niższy wynik punktowy, tym wyżej produkt znajduje się na skali. Kolor ułatwia odczytanie informacji nawet wtedy, gdy zakupy robisz szybko.

Produkty z oceną A lub B mają w swojej kategorii korzystniejszy profil żywieniowy. C oznacza wynik pośredni. Klasy D i E częściej wiążą się z wysoką zawartością energii, cukrów, soli lub nasyconych kwasów tłuszczowych.

Co oznacza litera A?

Ocena A wskazuje na najniższy wynik w algorytmie. Nie oznacza jednak, że produkt można spożywać bez ograniczeń. Porcja, częstotliwość jedzenia i miejsce danego produktu w całym jadłospisie nadal mają znaczenie.

Czy ocena E oznacza produkt zakazany?

Nie. Czerwone E informuje, że produkt zawiera więcej składników, których ilość w diecie zwykle należy ograniczać. Taki wynik może dotyczyć żywności jedzonej okazjonalnie, choć nie świadczy samodzielnie o jej całkowitej wartości dietetycznej.

Jak oblicza się Nutri-Score?

Algorytm opiera się na bilansie składników korzystnych i tych, które powinny pojawiać się w diecie w mniejszych ilościach. Za pierwszą grupę produkt otrzymuje punkty dodatnie, a za drugą również naliczane są punkty obciążające wynik. Następnie punkty korzystne odejmuje się od punktów niekorzystnych.

Wynik może mieścić się w zakresie od -15 do +40 punktów. W modelu stosuje się skalę Raynera, która analizuje skład produktu według jednolitej ilości. Dzięki temu można zestawić ze sobą etykiety dwóch produktów, nawet jeśli ich opakowania mają różną masę.

Składniki korzystne

Algorytm bierze pod uwagę przede wszystkim:

• błonnik pokarmowy,
• białko,
• udział warzyw, owoców i roślin strączkowych,
• zawartość orzechów.

Błonnik może poprawiać sytość oraz wspierać prawidłową pracę przewodu pokarmowego. Białko jest potrzebne między innymi do utrzymania tkanki mięśniowej. Najwyżej punktowane są produkty zawierające ponad 8 g białka oraz więcej niż 3,5 g błonnika na 100 g lub 100 ml. W przypadku warzyw, owoców i orzechów korzystny poziom zaczyna się od udziału wynoszącego co najmniej 80 procent.

Składniki ograniczane

Pod uwagę brane są także:

• wartość energetyczna,
• cukry,
• nasycone kwasy tłuszczowe,
• sód pochodzący z soli.

Najkorzystniej oceniane są produkty dostarczające do 80 kcal na 100 g lub 100 ml. Wysokie obciążenie punktowe pojawia się przy wartości przekraczającej 800 kcal. W podobny sposób algorytm reaguje na cukry powyżej 45 g, nasycone kwasy tłuszczowe powyżej 10 g oraz sód powyżej 0,9 g w 100 g lub 100 ml.

W napojach uwzględnia się również zastosowanie substancji słodzących. Ich obecność może zmienić wynik, dlatego sama informacja o braku cukru nie wystarcza do oceny całego produktu.

Przykład obliczenia oceny

Załóżmy, że niskotłuszczowy jogurt otrzymał łącznie 1 punkt za składniki ograniczane. Za składniki korzystne uzyskał 2 punkty. Działanie wygląda następująco:

Nutri-Score = punkty za składniki ograniczane – punkty za składniki korzystne, czyli 1 – 2 = -1. Wynik -1 oznacza klasę A.

Takie wyliczenie nie mówi, czy jogurt pasuje każdej osobie. Osoba z alergią na białka mleka, nietolerancją laktozy albo określonym zaleceniem lekarskim musi sprawdzić także skład i własne ograniczenia żywieniowe.

Kiedy Nutri-Score pomaga, a kiedy wprowadza w błąd?

Największą zaletą skali jest prostota. Kolorowa etykieta pozwala w kilka sekund porównać produkty o podobnym zastosowaniu. Badanie opublikowane w 2024 roku w „The Lancet Regional Health – Europe” wskazało związek między dietą o wyższej jakości według Nutri-Score a niższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.

Nie należy jednak porównywać produktów należących do różnych grup. Płatki śniadaniowe z oceną A nie stają się automatycznie lepszym składnikiem jadłospisu niż oliwa z oceną C. Każdy z tych produktów pełni inną funkcję, ma inną kaloryczność i jest spożywany w odmiennych ilościach.

Czego skala nie pokazuje?

Nutri-Score nie ocenia stopnia przetworzenia, zawartości wszystkich witamin i składników mineralnych ani jakości tłuszczów nienasyconych. Nie informuje też o wielkości porcji. Oliwa może otrzymać ocenę C, ponieważ zawiera dużo energii, choć dostarcza przede wszystkim tłuszczów nienasyconych.

Niektóre produkty bez opakowania, takie jak świeże owoce i warzywa, nie mają oznaczenia. Brak litery nie oznacza niskiej wartości odżywczej. Podobnie żywność dla niemowląt, małych dzieci, osób chorych oraz specjalnego przeznaczenia medycznego nie jest objęta standardowym zastosowaniem tej skali.

Jak korzystać z Nutri-Score podczas zakupów?

Najpierw wybierz kategorię, w której porównujesz produkty. Sprawdź literę i kolor, a następnie rzuć okiem na tabelę wartości odżywczych oraz składniki. Taki sposób czytania etykiety ogranicza ryzyko, że pojedynczy symbol przesłoni ważną informację.

Przy zakupie warto zwrócić uwagę na kilka zasad:

• porównuj produkty o podobnym przeznaczeniu,
• sprawdzaj wartości w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml,
• czytaj ilość cukrów, soli i nasyconych kwasów tłuszczowych,
• analizuj listę składników, zwłaszcza przy alergiach i dietach eliminacyjnych,
• uwzględniaj wielkość porcji oraz częstotliwość spożywania.

Czy produkt z literą B zawsze będzie lepszym wyborem dla Ciebie niż produkt z literą C? Niekoniecznie. Przy diecie sportowej, cukrzycy, chorobach nerek lub zapotrzebowaniu na większą ilość białka liczą się także parametry nieuwzględnione w jednym oznaczeniu.

W 2026 roku Nutri-Score pozostaje narzędziem pomocniczym, a nie pełną oceną jadłospisu. Najwięcej informacji daje połączenie kolorowej skali z listą składników, tabelą wartości odżywczych i wielkością realnie spożywanej porcji.